Atatürk Ve Sadabat Paktı

Atatürk ve Sadabat Paktı, Sadabat paktı, Atatürk için önem arz eden ve hayatının son yıllarında büyük çabalar göstererek başarıya ulaştığı anlaşmalardan biridir. Olayların başında, İtalya'nın Habeşistan'ı işgal etmesi gelmektedir. Böylece Doğu Akdeniz bölgesinde İtalyanlar tarafından bir tehdit oluşmuştur. Bu sıralarda Türkiye'de Dersim isyanları çıktığı için Doğu ve Güneydoğu sınırlarını koruma altına almak gerekmektedir.

İtalya'nın Doğu Akdeniz'e yayılmasını istemeyen Ortadoğu devletleri arasında 2 Ekim 1935 yılında bir anlaşma yapılması öne sürülmüştür. İran, Irak ve Türkiye arasında olması istenen bu anlaşmayı Atatürk desteklerken, aralarında sınır anlaşmazlığı bulunan İran ve Irak reddetmiştir. Fakat zamanla aradaki sınır anlaşmazlıkları ortadan kalkınca, her iki taraf da anlaşmaya sıcak bakmışlardır. Bunun en önemli sebebi de İtalya'nın gösterdiği sert tutumlar ve yayılma politikası olmuştur.

1937 yılında imzalanan işbirliği anlaşması, bundan sonraki zamanlarda Türkiye'nin Ortadoğu'da büyük faaliyetler göstermesinin de öncüsü olmuştur. Atatürk önderliğinde 7 Nisan 1937 tarihinde Mısır ile Dostluk Anlaşması imzalandı. Irak ile İran arasında devam eden sınır anlaşmazlıkları da Atatürk'ün büyük çabaları ile tamamen ortadan kalkmıştır. 

Afganistan'ın da bu anlaşmaya katılmak isteğini onaylayan Atatürk, bu dört ülkenin liderlerini 8 Temmuz 1937 günü Tahran'daki Sadabat Sarayı'nda toplamıştır. İran, Irak, Türkiye ve Afganistan arasında Sadabat Paktı anlaşması imzalanmıştır. Böylece önemli tehditlere karşı birlik oluşmuştur. Atatürk'ü de çok memnun eden bu anlaşma 5 yıl süreli imzalanmıştır.

Sadabat paktı anlaşması ile, İran, Irak, Türkiye ve Afganistan ülkeleri, şu sözleri vermişlerdir:

• Bu dört ülke arasında anlaşmazlık olmayacağını,
• Her koşulda ve şartta anlaşmaya bağlı kalınarak dostluğun devam edeceğini,
• Birbirlerinin iç işlerine dahil olmayacaklarını ve asla karışmayacaklarını,
• Milletler Cemiyeti Paktı ve Briand-Kellog Paktı anlaşmalarına bağlı kalacaklarını,
• Bu dört ülke içinde herhangi iki ülkenin birbirine saldırıda bulunmayacağını,
• Sınırlar için bir anlaşmazlık olmayacağını ve birbirlerinin sınırlarını koruyacaklarını,
• Ortak çıkarlar söz konusu olduğunda, birbirleri ile görüşerek ortak hareket edecekleri ve aynı tarafta bulunacaklarını kabul etmişler ve imzalamışlardır.